Thứ Hai, 15 tháng 8, 2016

Mạng xã hội ngày càng “lấn sân” báo chí truyền thống

Không chỉ là công ty truyền thông quyền lực nhất hành tinh với hơn 1,65 tỉ người sử dụng, Facebook còn đang trở thành đối thủ cạnh tranh mạnh nhất của báo chí truyền thống bởi nó đang định nghĩa lại “tin tức” là gì.

Đề mục Facebook News Feed của mạng xã hội này đang trở thành nơi tập hợp tin tức khắp nơi trên thế giới, về “những gì người ta nói, những sự việc gì người ta truyền miệng” chứ không phải những bài viết được kiểm tra tính xác thực và được biên tập về mặt ngữ nghĩa. Người ta đã nói nhiều đến việc các mạng xã hội sẽ dần dần lấn sân báo chí, nhưng có vẻ như chúng đang tạo nên một làn sóng sẵn sàng nuốt chửng nếu nền công nghiệp báo chí hàng trăm năm tuổi này không có giải pháp thích ứng.

Sự trỗi dậy của trào lưu đọc báo trên mạng xã hội

Khi bị phê phán mạnh mẽ về thứ tin tức thiếu tính chính thống, tính trung thực và tính trách nhiệm, cũng như yếu tố đạo đức, vốn là những yếu tố đặc trưng của nghề báo, những người đứng đầu các mạng xã hội lại cho rằng họ đang tạo nên những giá trị mới trong xã hội bằng cách để cho mọi người chia sẻ tin tức. Nhưng những sự thay đổi về thuật toán để những tin tức không chính thống này nhảy lên vị trí cao hơn so với những bài viết hay video phóng sự được đăng tải lên từ các tòa soạn báo làm người ta nhìn thấy tham vọng lấn sân của mạng xã hội, cụ thể là Facebook, đối với nền báo chí chính thống. Sự việc trở nên đáng báo động khi chỉ trong năm tháng, số lượng bài báo chính thống xuất hiện trên các phần mềm ứng dụng của Facebook đã giảm đến 42%, theo kết quả theo dõi của SocialFlow.

Trong các năm gần đây, trào lưu đọc báo trên mạng xã hội (không phải là báo điện tử) nổi lên rất nhanh và rất mạnh. Điều này dẫn tới một hình thức hợp tác giữa báo chí truyền thống và mạng xã hội. Vào tháng 5 năm ngoái, chín đơn vị báo chí và xuất bản lớn, trong đó có The New York Times, NBC News, BBC và BuzzFeed, đã phổ biến các bài viết của mình trên nền tảng Facebook tại ứng dụng Instant Articles. Sự hợp tác này hết sức lôi cuốn và số người đọc báo trên Facebook đã tăng nhanh hòng bắt kịp với lượng người đọc báo nhiều hơn trên mạng xã hội Twitter trước đó. Tương tự, nhiều cơ quan báo chí cũng đăng tải các bài viết của mình lên các mạng xã hội khác, ngay cả trên Snapchat.

Một cuộc khảo sát trước đó của Pew Research Center, công bố vào tháng 7-2015, cho thấy 47% những người trưởng thành được phỏng vấn cho biết họ đọc báo chính thống trên Facebook, con số này tại Mỹ là 40%. Cuộc khảo sát này cũng cho thấy những nội dung bài báo mà họ tìm đọc trên Twitter đa dạng hơn. Ở Mỹ, tỷ lệ người đọc báo qua nền tảng Twitter cao hơn so với tỷ lệ này trên Facebook, ở mức 59% so với 31% trên tổng số những người truy cập vào các mạng xã hội này, và con số người đọc báo trên cả hai mạng xã hội đã tăng nhanh từ giữa năm 2013 và 2015.

Cuộc khảo sát đi sâu cả vào lứa tuổi và nội dung họ đọc báo qua mạng xã hội cùng nhiều điều thú vị khác, nhưng nhìn chung tỷ lệ người đọc tin tức thời sự trên Twitter nhiều gấp đôi trên Facebook, ngược lại số người truy cập vào các bài viết về chính trị và mang tính bình luận trên Facebook đông hơn. Các chủ đề đắt khách trên Twitter gồm thể thao, kinh doanh, thời sự thế giới, chính phủ, khoa học và công nghệ, thời tiết, giao thông địa phương và giải trí. Trong khi đó chủ đề được truy cập nhiều nhất trên Facebook là y tế và chăm sóc sức khỏe, nhân vật và sự kiện nơi các cộng đồng, tội phạm và chính trị địa phương.

Facebook đang định nghĩa lại tin tức

Một bài báo đăng trên tờ Business Insider cho biết Facebook đã thừa nhận việc giảm sút số bài báo chính thống từ các tòa soạn do không nhảy lên được đầu bảng tin. Facebook đã thay đổi thành phần của Facebook News Feed bằng thuật toán để ưu tiên cho các bài đăng của bạn bè và người thân của người sử dụng – ví dụ như những bức ảnh chụp gia đình hay cập nhật trạng thái – thay vì các bài báo hay tin giải trí được các công ty truyền thông đăng tải. Và điều này đã làm cho nhiều nhà báo như Farhad Manjoo của tờ The New York Times tỏ ra hết sức ngạc nhiên.

Trong những năm gần đây mạng xã hội Facebook đã có nhiều động thái đi theo hướng báo chí, trong đó có việc hình thành tính năng Instant Articles để giúp cho các ấn phẩm hiển thị các bài của mình trực tiếp trên ứng dụng điện thoại của nền tảng Facebook nhằm giúp cho các bài này được tải nhanh hơn. Và cùng với Instant Articles là sự trợ lực của Facebook trên tính năng Live Video làm cho nhiều nhà xuất bản chính thống như Business Insider đã hợp tác tham gia vào phương cách phát triển báo chí truyền thống qua mạng xã hội này.

Người ta nói mạng xã hội như một con thú kỳ lạ và mỗi khi nó thay đổi thuật toán thì mọi thứ đều có thể đảo lộn, và điều này đang tạo thành vấn đề cho các nhà xuất bản báo chí truyền thống khi Facebook định nghĩa lại tin tức theo ý của họ. Định nghĩa mới này đưa tin tức trở về với thời kỳ đầu khi chưa có báo chí hay phát thanh - truyền hình, nghĩa là khi các phương tiện truyền thông chưa được hình thành. Lúc bấy giờ tin tức được truyền miệng. Nhưng nay với công nghệ, loại tin tức không chính thống này được truyền khắp thế giới, ngay lập tức, với sự xen lẫn giữa tin đồn và tin thời sự.

Mặc dù Mark Zuckerberg thường xuyên nói về tự do ngôn luận và sự kết nối mọi người, song Facebook dường như lại không hiểu hay không quan tâm đặc biệt tới ngành báo chí như chúng ta biết tới ngày nay. Công ty đã rơi vào thế thiếu phòng bị khi bị phía bảo thủ cáo buộc có thiên vị trong tính năng Trending Topics, vốn dĩ phải đưa ra những bài đăng được đánh giá là đang được người đọc quan tâm. Và thực ra việc Facebook nhúng chân vào ngành báo chí lúc này cũng không giúp được gì nhiều cho việc kinh doanh khi mà số bài đăng được chia sẻ theo kiểu truyền thống trên Facebook mỗi ngày một giảm.

Bất luận thế nào thì các mạng xã hội cũng không thể thay thế được vai trò của báo chí truyền thống. Nhưng việc chúng gây khốn đốn cho báo chí truyền thống là câu chuyện đã trở nên phổ biến. Đơn cử tại Anh, từ năm 2005 tới 2012 có 242 tờ báo địa phương phải đóng cửa. Báo chí khu vực giảm mất 40% nhân sự trong vòng năm năm. Những tờ báo lớn có tầm ảnh hưởng thế giới cũng phải thu hẹp lại, như Telegraph vốn đã tinh giản gọn nhẹ vào đầu năm 2015 nay lên kế hoạch cắt giảm thêm 50 người nữa; trong khi đó Daily Express cắt giảm tới 150 nhà báo.

Một trong những giải pháp trước mắt là báo chí truyền thống và mạng truyền thông xã hội phải tận dụng thế mạnh của nhau và chung sống cùng nhau. Ngày càng có thêm nhiều tờ báo mở những trang Fanpage trên Facebook, có tài khoản trên Twitter, cũng như nhiều đài truyền hình mở kênh riêng trên mạng YouTube. Với sự hợp tác với các đối thủ tiềm năng và mạnh mẽ này, các tờ báo truyền thống có thể giữ chân được người đọc, thu hút được nhiều thành viên cộng đồng mạng xã hội vào đọc tin - bài trên trang báo điện tử của họ thông qua các trang Fanpage và các đường dẫn (link).

Nguồn: http://www.thesaigontimes.vn/149964/mang-xa-hoi-ngay-cang-lan-san-bao-chi-truyen-thong.html/

Xem thêm: Dich vu so hoa du lieu

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét